Оҕо кыбыстанньаҥ, тугу гыныахха?

Сүрүнэ- хаһан  да оҕоҕо бэйэтигэр эн кыбыстаньаҥҥын диэн

Этимэҥ уонна атын дьону оннук саҥарымаҥ. Оҕо ону иһиттэҕинэ,

Санаата түһэн өссө олох саҥарбат буолуо,ол балаһыанньаны көннөрөр уустук буолар.

Оҕо оннук буоллаҕына чаастатык табаарыстарын дьиэҕитигэр ыҥыран оонньотуҥ, бииргэ күүлэйдээҥ, концертка илдьиҥ. Саҥа дьону, атын оҕону кытта билсиэ-көрсүө, түргэнник коллективка кириэ.

Сарсын оҕону уһугуннаҕына, хайаан да “Үтүө сарсыарданан” диэҥ… эпиэттиирин кэтэһимэҥ уонна кыыһырсымаҥ.

 

Оҕоҥ куһаҕаҥы оҥорбут буоллаҕына, тугу гыныахха?

Бастаан өйдөө, кини сааһыгар эн тугу гыныаҥ этэй, ол кэмҥэ?!

Оҕоҕун киһи быһыытынан убаастаан, оҥорбут буруйуттан саатар гына сымнаҕастык, ол гынан баран өйдөтөр гына тылгынан сэмэлээ.

Бэйэтэ оҥорбут буруйун сыаналанарыгар бириэмэтэ биэр. Онтон ону туоратарга иккиэн сүбэлэһиҥ!

Сотору оҕоҥ оскуолаҕа киириэ, бастакы сыанатын аҕалыа эн (төрөппүт) санааҕар ол сыана төһө да мөлтөҕүн иһин, оҕону мөҕүмэ. Санаатын көтөҕөр гына, ханнык эмит түгэнин хайҕаан биэр.

 

Оҕо алҕаска эһиги сөбүлүүр чааскыгытын (иһиккитин) алдьатта,

тугу гыныахха?

Бу кэмҥэ төрөппүт хайдах туттара, көрөрө-истэрэ, хаһыыта оҕону куттуон соп. Ол иһин төрөөппүт бэйэтин кыатана туттуохтаах, быдьар тылынан мөҕүттүө, үөҕүө суохтаах. Онто да суох кырачаан киһи чааскыны алдьатан кутталыттан сүрэҕэ тилигирии тэбэр, хараҕа  уланар, онно эбии эһиги мөхтөххүтүнэ хараҕа хараҥарар, кимиэхэ көмүскэтиэн билбэт, кэлэр-барар сирэ суох курдук буолар.

Дьиэ иһинээҕи чугас дьоно ким да кинини харыстаабат, өйдөөбөт буоллаҕына ким кинини өйдүөй? Онон төһө да чааскытын күндүтүн,алдьаммытын иһин хомойбуккутун көрдөрүҥ уонна сэрэхтээх буоларга сүбэлээҥ. Чааскы тоорохойун аҕыйах кэмҥэ ууран туруохха сөп, ону көрөн оҕо бэйэтин буруйданыа , сэрэхтээх буола сатыа.Оҕону хайдах баарынан таптаа, эйэҕэстик сыһыаннас. Кырыйдаххына,онтукаҥ бэйэҕэр эргиллиэ!

Оҕоҕут эһигини сордуур (мэһэйдиир , анньар-тардар , ону-маны оҥороргутугар мэһэйдиир, саҥарар-иҥэрэр ) буоллаҕына, тугу гыныахха.

Ол аата эһиги кыыскыт эбэтэр уолгут эһигини кытта кэпсэтиэн-сэһэргэһиэн (общение) баҕарбыт, ону итинник ньыманан эһиэхэ көрдөрөр.

Бастатан туран, үдэҕитин тохтотуҥ. Иккиһинэн , оҕоҕутун чугаһытан(сэргэстэһэн,утарыта олорон, көтөхсөн) эйэ-дэмнээхтик оҕо санаатынан кэпсэтиҥ. Кини кыракый олоҕун туһунан ырытыһыҥ, сүбэлээҥ, бииргэ оонньуу түһүҥ. Оҕоҕутун кытта кыыһырсыбыт буоллаххытына, оннук арахсан хаалымаҥ. Бастаан эйэлэһиҥ , онтон дьэ икки аҥыы барыаххытын сөп.

 

Оҕоҕутун эбиэттэтэ ыҥыраҕыт да, оҕоҕут кэлбэт, тугу гыныахха?

 

Кыыһырбакка өссө биирдэ ыҥыраҕыт.Улахан киһи ханнык баҕарар кэмҥэ тулуурдаах буолуохтаах. Эһиги баҕарбыккыт курдук буолбат, оҕоҕут оонньуурун тохтоторугар элбэх бириэмэ наада. Оҕо улахан дьон курдук түргэнник тохтообот. Остуолга оҕоҕут эһигини кытта тэҥҥэ олоруон баҕарар буоллаххытына,аһыаххыт сүүрбэ мүнүүтэ инниттэн сотору эбиэттииргит туһунан сэрэтиҥ. Оччоҕуна оҕо эһигини кытта тэҥҥэ кэлэн олоруо, кыыһырбакка үчүгэйдик аһыа.

Ыраастык аһыырга,аһаан  баран махтанарга оҕону кыра эрдэҕиттэн үөрэтиҥ уонна бэйэҕит холобур буолуҥ!

 

Эһиги сэмэҕитигэр оҕоҕут болҕомтотун уурбат буоллаҕына, тугу гыныахха?

Оччоҕуна оҕоҕутун аҕыйах сэмэлээҥ. Күн устата оҕоҕутун хаста сэмэлииргитин ааҕыҥ. Ааҕан баран сэмэлииртэн тардыныҥ.Оччоҕуна оҕоҕут эһиги сэмэҕитин истиэ , ону көннөрөргө кыһаныа. Олус кыра айыы оҕону сэмэлээҥ, аҥардас туттан-хаптан,эбэтэр көрөн-истэн сөбүлээбэтэххитин биллэриҥ!

 

Оҕоҕут хаһыытыыр, оннук-маннык туттар, ойуоккалыыр, ону-маны тамныыр, сирэйин мунньаҥнатар, тугу гыныахха?

 

Түргэнник өйүн үлэлэтэр оонньуунан дьарыктааҥ. Оҕолор өйдөрүн сайыннарыахтарын баҕаралларынитинник гынан көрдөрөллөр. Бэйэтин сааһыгар арыый ыарахан сорудаҕы биэриҥ, толкуйдуур уонна өйгө тутарын сайыннарыахха наада.Оччоҕуна эһиги оҕоҕутун сэмэлээбэккэ да хаалыаххытын сөп. Ити сүбэни бириэмэтигэр туттуҥ! Оҕо эйгэтигэр сөптөөхтүк кэпсэтэ сылдьыҥ, санаатын үллэстиҥ, кэмигэр хайҕааҥ!

 

Мэлдьи эйэҕэс, сүүрэ-көтөр сылдьар оҕоҕут биир күн оскуолаҕа барыан баҕарбатаҕына, тугу гыныахха?

 

Бастатан туран, туох буолбутун билиэххэ наада. Учууталы кытта сүбэлэһиэххэ, оҕоҕут табаарыстарыттан ыйыталаһыахха сөп. Ону оҕолору өһүргэппэт гына кимиэхэ да кыыһырбакка ыйыталаһыахха Ол күн оҕоҕутун кытта <<чугас>> буолуҥ, кинини истэргэ уонна сүбэлииргэ бэлэм сылдьыҥ,ону саҥата суох оҕоҕо биллэриҥ,кини хомолтотун үллэстиҥ,санаатын көтөҕүҥ. Оҕоҕо кыра да айдаан улахан иэдээн курдук буоларын хаһаан да умнумаҥ, тоҕо диэтэххэ,кини оҕо,олоххо опыта аҕыйах.

Бэйэҕит оҕо сааскытыгар туохтан наһаа хомойбуккутун туһунан уонна хайдах ону быһаарбыккытын кэпсээҥ.Оҕоҕут эһигинэн киэн туттарын наадатыгар үлэҕитигэр илдьэ сылдьыҥ, көмөлөстөҕүнэ хайҕааҥ. Ити барыта үтүөҕэ тиэрдэрин умнумаҥ.

 

Соруйдаххытына, оҕоҕут тылгытын истибэт, онно тугу гыныахха?

Төрөппүт сорудаҕын кыыһырар куолаһынан элбэхтик этэр, ыксатар, сороҕор уордайар эбит, ол иһин оҕоҕут истибэт буолар.

Бэйэҕит көрүнэн сөптөөхтүк соруйуохха уонна ону бириэмэтигэр ирдиэххэ наада.Наһаа мээрилээтэххэ оҕо кыыһырар, миигин убаастаабаттар, сөбүлээбэттэр уонна ардыгар аһымматтар диэн эмиэ сөп.Сорудах оҕо сааһыгар сөптөөх уонна тоҕоостоох кэмҥэ бэриллиэхтээх.

Мэлдьи оҕоҕутун сэмэлиир буоллаххытына, оҕоҕут характерын алдьатыаххыт. Ону өйдөөҥ.